Bir arama motoruyla Türkçe üzerine söyleşi
Söyleşi köşemizde, Sayın google.com.tr’nin ile yaptığımız, “Türkiye’de Türkçe” başlıklı sohbet:
Not Defteri: Merhaba, öncelikle Venüs’de yaşayan okuyucularımız için kendinizi tanıtır mısınız?
google.com.tr: Selamlar, bildiğiniz üzere, Google şemsiyesi altında son bir kaç yıldır Türkçe arayüzle arama hizmeti sunuyoruz. Aslında hayali bir karakter olmama rağmen bir çok sorguya gerçekçi cevap verebilirim. Ayrıca yeteneklerim arasında dillere göre arama yapabilmek de var ki sanıyorum sizin de ilgilenmenizin sebebi bu.
Defter: Evet. Peki, asıl konuya girmeden önce, Türkiye, AB, Kıbrıs, ve bilişimin gelişime etkileri konusunda fikrinizi alabilir miyiz?
g-tr: Aradığınız – Türkiye, AB, Kıbrıs, ve bilişimin gelişime etkileri – terimlerini içeren herhangi bir belge bulunamadı.
Defter: Anlıyorum, bir kaç güne kadar fikriniz olur heralde. Sizi rahatsız etme sebebimize gelelim.
g-tr: Ne demek, tabiî, buyrun…
Defter: Amacımız internetteki Türkçe sayfalarda yabancı kelime kullanımı ile ilgili fikir sahibi olmak. Haliyle konunun uzmanına soralım dedik. Size bir takım arama sorguları vereceğim, siz de münkünse kaç tane Türkçe sayfa bulabildiğinizi söyleyeceksiniz. Her sorgu için 2 saniye süreniz var.
g-tr: Anlaşılmıştır, ben gene de bunun sadece fikir verebileceğini, özel isimlerin ve bazen de yabancı dildeki sayfaların araya karışacağını hatırlayım.
Defter: Önemli değil, zaten Türkçe sondan eklemeli bir dil olduğu için bir çok kelimenin sadece değişmemiş halini bulabileceksiniz. Üstelik bir çok sayfa karakter kodunu da doğru vermiyor. Gene de bizim için şimdilik yeterli bir araştırma. Başlıyorum.
Defter: kernel
g-tr: 43.100
Defter: kernel -çekirdek -cekirdek
g-tr: 37.900
Defter: Monitör
g-tr: 106.000
Defter: hacker
g-tr: 62.600
Defter: “off topic”
g-tr: 32.800
Defter: blog
g-tr: 61.600
Defter: hardware
g-tr: 132.000
Defter: software
g-tr: 341.000
Defter: trend
g-tr: 88.500
Defter: prodüksiyon
g-tr: 24.100
Defter: dijital
g-tr: 350.000
Defter: bodyguard
g-tr: 3.860
Defter: viraj
g-tr: 6.600
Defter: “call center”
g-tr: 17.500
Defter: İlginç. Şimdilik bu kadar yeterli, ileride okuyucularımız daha ilginç önerilerde bulunursa gene rahatsız ederiz. Vakit ayırdığınız için çok teşekkürler.
g-tr: Bana bu imkanı verdiğiniz için ben teşekkür ederim. Ne zaman yayınlanacağını öğrenebilir miyim?
Defter: Pazar Gecesi. İyi günler.
g-tr: Size de.
bu arada her lafa zemberek oluyorum ama aslinda zemberegin hedeflerinden biride bu, corba seklinde teknik icerikli metinlerin turkce karsiliklarina dondurulmesi mumkun. Sadece bilesik isimlerde sorunlar oluyor. yani turkce yaziyi alip icindeki ingilizce kullanilan yerlere turkce karsiliklari ekleri de duzgun dekilde olusturularak koyulur, ornegin:
“Daha sonra network ustundeki tum hardwarelere broadcast yapilir.” yerine
“Daha sonra ag ustundeki tum donanimlara yayin yapilir.” seklinde.. yani mesela “hardwarelere” ingilzce bozma sozluk kullanilarak cozumlernir [hardware + cogul + hal_e] seklinde daha sonra kok yerine karsilik olan donanim atanip kelime ek bilgisi ile olusturulur. Bu rutin zemberekte mevcut. cok kolay degil ama cogu durumda calisan bir sey rahat yazilabilir gibi.. ozellikle tez yazan kisilere uygun olabilir
aaa’nın çevirisindeki “yayın” kelimesi, bu çeviride tuhaf durmamış hatta gayet güzel bir çeviri olmuş. Ancak bazı yabancı kökenli kelimelere tükçe karşılık bulurken, TDK’nın, hatta herkesin kullandığı , yabancı kelimenin anlamını “çağrıştıran?” bir köke, ek getirerek ya da başka bir isim ile birleştirerek isim yapma yöntemi(ykaçbkegybbiibiy), her zaman “yayın” kelimesinde olduğu kadar başarılı olmuyor.
örn:seslek (telefon), kurunç (sigorta), gözlegörü (otopsi).
Türkçe sondan eklemeli denilen “agglutinant” dillerdendir. Bu özelliği ile pek çok yapım eki tek bir kökten pekçok yeni kelime türetebilir. Ki bu kural da dilin doğasında vardır. Eğer yeni kelime, yapım eki ile türetme ya da bileşik isim yapma yolu ile elde edilecekse, Türkçe kullanmak konusunda gösterilen hassasiyetin fazlası bu konuda gösterilmelidir diye düşünüyorum.
Peki yeni kelime mutlaka “ykaçbkegybbiibiy” ile mi elde edilmelidir?
-Evet?
Öyleyse,”Tolga” kelimesindeki ek ve kök ilişkisini nasıl açıklayacağız ve yeni bir kök dilimize nasıl yerleşecek? Tüm ek ve kök “kombinasyonlarını” denediğimizde ne olacak:) .
- Hayır ?
Yeni kelimeyi “Türkçe” yapan unsur ne olacak?. “Yabancılar” tarafından daha önce kullanılmamış olması mı?
Çözüm:
-Dur bakalım ne olacak.
Aslında düşündüm de yorumum “uzunca” oldu:)
Selamlar,
Turkcenin yabanci bazi kelimeleri kendi ozune dahil etmesine ben o kadar soguk bakmiyorum. Daha dogrusu bu konuda kalbime degil gozlemlerime gore hareket etmeyi yeglerim. Gorusume gore “telefon” ya da “televizyon” gibi kelimeler icin kok uretim ekleri ya da bilesik isim olusturmaya calismaya gerek yok, zaten yapsaniz ile asil kullanici olan halk bunu %80 ihtimalle reddeder. Kelime olusumu konusunda da aslinda yapim eklerinin zorla kullanilmasina cok sica bakmiyorum. Bilesik kelimeler cogu zaman daha kolay kabul edilebilir saniyorum.
Bu uretilen kelmelerden bazilari yerlesmeyi basarmistir (bilgisayar gibi) ama bu illaki oyle olmasi gerektigi anlamina da gelmez. Dildeki arapca – farsca kokenli yerlesmis kelimelerin de kestirip atilmasifikrine o nedenle cogu durumda karsiyimdir. Onlar da sonucta kulturun bir parcasi.
Ama tartisma zaten bu degil. Bazi kelimeler var ki yabanci halini kullanmak dogrudan hatali. Yani yerlesmis “ag” yerine “network” kullanmak dil acisindan yanlistir. Dugum yerine “node”, “sinif” yerine “class”, “yigin” yerine “stack” kullanmak gibi. Bunun duzeltilmesi gerekir. Teknik terimlerin bir cogunda bu sorun mevcut, ve ne yazik ki tam bir standart olusturulamamis karsilik bulma konusunda.
bu konu asiri tatismali ve her zaman kavgaya meyilli oldugundan hic olmazsa gercekten kullanimi yanlis olan kelimeler icin kabul gormus turkce karsiliklarini bulan bir mekanizmayi yazmak (yani laftan cok is yapmak) akillica..
selamlar.
Tolga, farkettiğin üzere ben halk arasında henüz oturmamış, ya da yaygınsa bile Türkçesinin de az çok yaygın olduğu kelimeler seçmeye çalıştım. Aslında telefon, televizyon gibi kelimelerin Türkçe’de olmasından memnun değilim (en azından sesli uyumları açısından ahengi bozuyor), ama benimsenmiş kelimelerin Türkçeleştirilmesinden çok daha acil konular var, özellikle teknik alanlarda.
Zemberek hadisesine gelince, eminim openoffice.org eklentisi bile yabancı kelimelerden temizleme açısından, çok işe yarıyacaktır.
Aslında benim aklımdaki basit “internet temizleme” yöntemi, sunucu tarafında yazım denetimi yaptırmak. İstemci tarafı da güzel olur heralde ama, çok sık takip edilen bir kaç sitede sunucu tarafına koymak oldukça yararlı olur diye tahmin ediyorum.
Başka bir örnek de, gönüllülerce çevirisi yapılan Gnome, KDE ya da diğer özgür yazılım uygulamalarının toplu halde denetlenmesi, gözden kaçan bir çok hatanın bulunmasını sağlayabilir.
Bunlar basit, zemberek alt yapısında pek değişikliğe ihtiyaç duymayan örneklerdi (sunucu-istemci mimarisi haricinde)…
Sağlıcakla kalın
BİR KURŞUNUN GÖLGESİNDE DE OLSA SENİ SEVMEK CANIMDAN CANLARDA ALINSA CANIMI HEBA EDERİM SADECE SENİN UGRUNA İNAN BANA SEVGİLİM HEPSİ BİR YALAN ÖLÜMDE OLSA SONUNDA KIYAMET GÜNÜDE OLSA ECELİM ELLERİNDENDE OLSA BU CANIM SANA FEDA BENİ ANLAMASANDA HİÇ KORMA SEVGİLİM SONSUZA KADARDA OLSA KALBİMDEKİ YERİNE YAZDIM SENİ UNUTULMAMAK ADINA YAZDIM BU CANIMA
ben olaya fransız kaldım
TOLGA KARDEŞİME KATILIYORUM
HERKESE İYİ GÜNLER
arkadaşlar herkese selamlar sunuyorum,
benim sorunuma çare olacak arkadaştan da bir cevap bekliyorum.
-tüm kelimesi farsça kökenlidir diye bir bir program arası konu geçmişti.bunu diyen de türk dil kurumu nda makam sahibi insanlardı.tam türkçe karşılığınınsa büyün oldugunu söylemişti.
bu ne kadar dogru lütfen beni aydınlatın,teşekkür ediyorum.
firatdurmus@hotmail.com
0 533 233 64 46 telefonum lutfen bir bahsi sonlandırın:)
bütün olmalı üst yazıdaki kelime özür diliyorum
sizde türkçeyi yanlış kullandığınızın farkındamısınız?
Tüm” kelimesi kökeni Türkçe bir kelime. Bilinen en eski kökeni Eski Uygurca’ya dayanan bir kelime. Eski Uygurca’da “tüğel, tükel” kelimesi “tam, tamamiyle” gibi anlamlara gelmektedir. “Tüm” şeklindeki ilk kullanım ise Dede Korkut hikâyelerinde görülmüştür. Daha sonra günümüze kadar bünyesine farklı anlamlar (top, küme, bütün) katarak gelmiştir. ayrica farsca da ü harfi de bulunmaz dolayisiyla tam tum gibi sözcükler tamamiyla türkce den farsca ve arapca ya gecmistir
ayrica türk dil kurumunda calisan kisilere yaziklar olsun oraya buraya yamamak tan baska isleri yok malum türk dili türkiye türkcesin den baska o koca türk diline bilmemeleri bunun en büyük nedeni tabi bu kisiler icinde ne oldu belirsiz nisanyan mi yamayanyan mi gibi ermeni asilli kisilerinde bulunmasi öz türkce kökenli sözcükleri ona buna yamamaya yatak sagliyor malesef nerdeeee o büyük önder atatürk gibi düsenen o türk gencligi tek tük burada variz ama birlik olamaliyiz