İnternet kirliliği ve sanal sabunlar
Bir süre önce Google mektup hizmetleri yükleme sırasında takılmaya başladı. “Hey gidi koca Google, senin de mi göçtüğünü görecektik” şeklinde ukalalık yaparken, aslında olayın kısmen benden kaynaklandığını farketmem kabuledilemez miktarda zaman aldı.
Sebebini anlamak için biraz daha geçmişe alalım kaydımızı.
Arada sırada ziyaret etmek zorunda kaldığım bir web kütüğü Firefox/Iceweasel’ın fırlayan pencereleri engelleme yetisi etrafında kırk takla atıp, benim de alt-f4′e basma hızımı sınayıp duruyordu. Sonunda yaşadığım bu rezilliklik karşısında pes edip tarayıcının ayarlarından javascript’i kapatıp, takır takır işimi gördüm, başağrısı neyin olmadan.
Özetle javascript’i kapatma işlemi ile, gmail okuma arasında geçen uzunca sürede internet sayfalarında hiç bir sorun olmadığı için, zengin internet uygulaması sınıfına giren gmail’in öntanımlı arayüzü çalışmadığında javascripti kapattığımı çoktan unutmuştum. (Aslında sorunsalı çözümleme süreninin 3 sayine kadar uzamasının sorumlusu Google Redesigned adlı oldukça şık ama kafası bir o kadar çalışmayan bir tema eklentisidir de konuyu fazla uzatmayalım.)
İşte o sürede, internetin genel olarak javascript’siz de takır takır çalışıyor olması, bende yıllardır kale almadığım NoScript[ing] eklentisini deneme isteği uyandırdı.
Eklentiyi duymadıysanız, kendilerinin güzel özellikleri arasında javascript’i öntanımlı olarak kapatıp, tercihe bağlı olarak site bazında geçiçi ya da temelli izin verebilmesi var. Zaten yaygın kullanılan AJAX ağırlıklı siteler (örneğin google) izinli geliyor. Bir diğer güzel yeteneği, süzgecinin javascript ile sınırlı olmaması. Hatta şerri hayrından fazla olan flash nanelerini de bir tık uzaklığında kapatıyor olması, yılların yadigarı FlashBlock eklentisini askıya almama sebep oldu.
Kısaca NoScript aslen güvenlik için önerilse de, internet kirliliği karşısında da oldukça güzel bir silah. Belki de en güzeli, tarayıcınızın kararlılığını da arttırıyor olması ki göçüşlerin en yaygın iki sebebi flash ve javascript olsa gerek.
Çok eskinin gif animasyon takıntısı, günümüzde flash ve javascript ile değişti. NoScript hiç bir işinize yaramasa bile, çoğu site için, özellikle kullanıcı girdisi gerektirmeyenler için, “kötü tasarım nasıl olur” ve “javascriptsiz ve flashsız sayfalar çalışır mı” gibi hayatın anlamına dair iki önemli soruya cevap bulmanıza katkıda bulunacaktır.
Elbette eğer sadece facebook, yahoo, youtube ya da bilimum Türk gazetesinin internet sitesinde geziyorsanız muhtemelen bu eklenti size gerekli değildir.
Bir İtiraf: Javascript’i pek sevdiğim söylenemez. Babasını da sevmezdim zaten. Lakin bir çok yaygın programlama diline taktığı gibi yerinde kullanıma itiraz etmek haddim değildir.